Op 26 en 27 april staat de Filippijnse Cordillera in rep en roer voor de jaarlijkse Cordillera dag. Een dag waarop de hoofdzakelijk inheemse bevolking van deze streek aandacht vraagt voor de vernietigende gevolgen van grootschalige mijnbouw, ontbossing, de vele schendingen van mensenrechten en moorden. Wie protesteert wordt geconfronteerd met de harde hand van overheid en leger. De Cordillera-dag gaat dit jaar niet toevallig door in de afgelegen gemeente Lacub, waar niet minder dan drie verschillende mijnbedrijven ontginningsprojecten voorbereiden. De Cordillera ligt dichter bij het bed van de Oost-Vlaamse inwoners dan we denken. Want sinds 1994 ondersteunen ngo Bevrijde Wereld en de Provincie Oost-Vlaanderen er tientallen projecten voor een betere landbouw en gezondheidszorg.

Op 24 april 1980 werd Macliing Dulag, een inheemse chef in de Cordillera, door het Filippijnse leger vermoord. Hij leidde in de jaren ’70 het verzet tegen de bouw van een megadam op de Chico-rivier. Die dam zou meer dan 100.000 mensen treffen in hun voedselvoorziening en inkomen. Door het verzet is de dam er nooit gekomen. Sindsdien is 24 april het hoogtepunt van een jaar vol acties door de Cordillera Peoples’ Alliance (CPA), een beweging van een tweehonderdtal lokale boerenorganisaties, vakbondsafdelingen, vrouwen-, en jongerengroepen die actie voert tegen plattelandsarmoede, mensenrechtenschendingen en werkloosheid. De Cordillera-dag brengt jaarlijks zo een 5000 mensen uit binnen- en buitenland bijeen voor een tweedaagse gevuld met toespraken, debatten, cultuur, maar ook feest.

Mijnbouw zonder grenzen

“De Filippijnse overheid legt deze buitenlandse bedrijven weinig in de weg. Meer dan de helft van de oppervlakte van de Cordillera is aangeduid als potentieel mijnbouwgebied.”

Eén van de grootste bedreigingen voor de bevolking is de grootschalige mijnbouw. De Cordillera is een bergstreek met een rijkdom aan goud en koper. De Filippijnse overheid beschouwt de Cordillera al decennialang als supermarkt van natuurlijke rijkdommen en laat buitenlandse mijnbouwgiganten er lustig shoppen. Ze verdrijven lokale boeren van hun gronden, en bergen worden er ontbost en afgegraven door de zogenaamde ‘open pit’-methode. De mijnbouwbedrijven gebruiken chemische stoffen die in principe opgeslagen worden in reservoirs, maar toch deels in de natuur en rivieren terechtkomen. Veel landbouwgrond rond de mijnen en langs de rivieren is hierdoor ernstig vervuild.

“De Filippijnse overheid legt deze buitenlandse bedrijven weinig in de weg”, vertelt Pascal Van Driessche, programmaverantwoordelijke voor de Filippijnen bij ngo Bevrijde Wereld. “Meer dan de helft van de oppervlakte van de Cordillera is aangeduid als potentieel mijnbouwgebied. Daarnaast zijn er belangrijke belastingvoordelen voorzien voor bedrijven, en probeert de overheid wettelijke beperkingen, zoals het verplichte overleg met lokale gemeenschappen of bepaalde wetten voor milieubescherming, af te bouwen.”

Bovendien kennen de traditionele inheemse gebruiken geen ‘grondbezit’. De lokale inwoners in de Cordillera krijgen grond ‘in bruikleen’ en moeten de grond in goede staat aan de volgende generaties doorgeven. Gesneden koek dus voor de overheid, die deze voorouderlijke grond zo gemakkelijk kan toekennen aan mijnbedrijven.

Stop The Killings

“Zelfs jaren na de feiten verdwijnt de pijn niet. Dat komt omdat geen enkele moordzaak of verdwijning ooit werd opgelost. Geen enkele moordenaar of opdrachtgever werd gestraft.”

Op dit moment zijn veel buitenlandse investeerders afwachtend. Dit heeft alles te maken met het sterk georganiseerde lokale verzet van de CPA en andere organisaties, en met internationale actiegroepen die bedrijven onder druk zetten om meer ethisch en milieubewust te handelen. In plaats van het protest ernstig te nemen, reageert de Filippijnse overheid met brute repressie, net zoals in de tijd van Macliing Dulag. De CPA wordt beschouwd als staatsgevaarlijk en staat op de officiële lijst van terroristische organisaties. Verschillende leiders van de CPA zijn de voorbije jaren vermoord of verdwenen

Beverly Longid is mensenrechtenactiviste bij de CPA. “De lijst met slachtoffers wordt steeds langer”, vertelde Beverly twee jaar geleden aan Bevrijde Wereld. In september 2008 verdween ook James Balao, mede-oprichter van CPA. Tot op vandaag blijft hij vermist. “Zelfs jaren na de feiten verdwijnt de pijn niet”, vertelt Beverly met gebroken stem. “Dat komt omdat geen enkele moordzaak of verdwijning ooit werd opgelost. Geen enkele moordenaar of opdrachtgever werd gestraft.” Ook  Beverly wordt geschaduwd door mensen van de geheime dienst: “Ik ontvang ook dreigberichten op mijn gsm en de telefoon op kantoor. Meestal krijg ik te horen dat ik de volgende ben die ontvoerd zal worden, als ik mijn mond niet houd.”

De kracht van gezamenlijke actie

Dat de Cordillera-dag dit jaar doorgaat in Lacub, een afgelegen gemeente in het hart van de Cordillera, is een strategische keuze. Drie verschillende mijnbedrijven bereiden er namelijk ontginningsprojecten voor. De lokale overheid, medestanders van de mijnbedrijven, heeft getracht om Cordillera-dag op haar grondgebied te verbieden. Maar een petitie onder de bevolking heeft het pleit gewonnen. “De keuze om de Cordillera-dag in Lacub te houden is moedig én slim”, zegt Pascal Van Driessche van Bevrijde Wereld. “Het geeft de bevolking van Lacub de kans om de dreiging die hen boven het hoofd hangt bekend te maken.” “Ons werk is bovendien een eerbetoon aan alle slachtoffers van politieke moorden en verdwijningen”, vertelde Beverly Longid. “Hun werk mag niet verloren gaan. We moéten ermee doorgaan, ook als dat betekent dat we ons leven ervoor moeten opofferen.”

Bevrijde Wereld en de Provincie Oost-Vlaanderen in de Cordillera

Ngo Bevrijde Wereld en de Provincie Oost-Vlaanderen ondersteunen tientallen projecten in de Cordillera. Dit doen ze samen met hun partner CDPC (Center for Development Programs in the Cordillera), een zusterorganisaties van de CPA. Het partnerschap focust op duurzame ontwikkeling van inheemse gemeenschappen in de Cordillera-regio. In dit kader worden allerhande vormingen gegeven zoals landbouwtechnieken en capaciteitsopbouw van lokale leiders. CDPC neemt het voortouw in de ontwikkeling van alternatieve, aangepaste technologie voor irrigatie, oogstverwerking en energie-opwekking voor huishoudelijk en agrarisch gebruik. Daarnaast zet CDPC zich dagelijks in voor lokale vrijwillige gezondheidszorg en veilige kleinschalige mijnbouw als aanvullend inkomen. “Naar aanleiding van de Cordillera-dag 2011 is het niet minder dan gepast om hun engagement in de kijker te zetten en zo een flinke duw in de rug te geven”, besluit Pascal van ngo Bevrijde Wereld.

————————————————————————

Paasmaandag, 25 april op AVS: ‘Taxi Filippino, de beklijvende documentaire over de Cordillera’

In de reportage TAXI FILIPPINO maak je onder meer kennis met de vindingrijkheid en het grenzeloze optimisme van de Filippijnse bevolking. Regisseur en videoreporter Roel Nollet gaat in de film op zoek naar verhalen achter de projecten van ngo Bevrijde Wereld en de Provincie Oost-Vlaanderen. In de film kijk je ook mee door de lens van fotograaf Bart De Bock, die onderweg een indrukwekkende reeks beelden maakte. Het verhaal van Beverly Longid en de verdwijning van James Balao komen ook aan bod in deze reportage.

——————————————————————-

Lees het volledige interview met Beverly Longid op www.bevrijdewereld.be of via deze link

Meer info over de Cordillera en de projecten van Bevrijde Wereld? Contacteer Pascal Van Driessche via pascal.van.driessche@bevrijdewereld.be of 03 777 20 15

Meer info over de Provincie Oost-Vlaanderen in de Cordillera? Klik op deze link.

Foto’s in hoge resolutie, extra achtergrond en artikels? Contacteer Sofie Van Der Straeten, via sofie.vanderstraeten@bevrijdewereld.be of 03 777 20 15

Bekijk de DVD Taxi Filippino via deze link. Deze kan je ook bestellen via sofie.vanderstraeten@bevrijdewereld.be

Cordilleradag: de jaarlijkse Cordillera dag valt officieel op 24 april. De data waarop de acties en vieringen doorgaan kunnen iets later liggen, zoals ook dit jaar op 26 en 27 april 2011.

In februari bracht een delegatie van de Provincie Oost-Vlaanderen een bezoek aan de Filippijnse Cordillera-regio, waar het samenwerkt met Bevrijde Wereld en CDPC, het Center for Development Programs in the Cordillera. De meeste aandacht van CDPC gaat naar het versterken van (basis)organisaties en hun medewerkers en leden – zodat mensen uiteindelijk zelf initiatief gaan nemen om hun situatie te verbeteren.

Jimmy Khayog is de voorzitter van CDPC, het Center for Development Programs in the Cordillera. Naar aanleiding van het hernieuwde samenwerkingsakkoord gaf Jimmy tekst en uitleg aan de Belgische delegatie die de regio bezocht. “De samenwerking tussen CDPC, Bevrijde Wereld en de Provincie Oost-Vlaanderen is een echt partnerschap, er is dialoog en er wordt naar ons geluisterd. Het partnerschap bestaat al lange tijd, het vertrouwen is dus stelselmatig gegroeid én sterker geworden. Soms zijn er ook moeilijke momenten, als we bijvoorbeeld een deadline omtrent rapportering moeten halen, terwijl we op het terrein af te rekenen hebben met dringende situatie.”

Evenwichtig partnerschap

Nochtans is een evenwichtig partnerschap niet evident. Jimmy Khayog heeft een heel duidelijk visie over hoe een goede samenwerking eruitziet: “Een gelijkwaardig partnerschap betekent dat je elkaar aanmoedigt en ondersteunt, ook als het even wat moeilijker gaat. Het betekent ook dat je ideeën én mensen gaat uitwisselen tussen noord en zuid, om van elkaar te leren. We vinden het heel belangrijk dat mensen in Europa weten hoe we leven en werken in de Filippijnen. Want uiteindelijk is internationale solidariteit tussen mensen het vertrekpunt van een goed partnerschap. We moeten streven naar een breed gedragen sociale beweging om de macht te breken van een kleine sterke groep waarrond de economische belangen geconcentreerd zitten.”

Een aanzienlijk deel van het werk van CDPC bestaat uit het opbouwen van netwerken met basisorganisaties, ngo’s en lokale overheden. Daarin hanteert de organisatie een brede, geïntegreerde aanpak, met aandacht voor sociaal-economische én politieke ontwikkelingen. Heel wat problemen staan namelijk niet los van elkaar. “Op het terrein gaan we aan de slag met volledige dorpsgemeenschappen, met verschilllende doelgroepen, in verschillende economische sectoren. Deze globale aanpak is noodzakelijk. Heel wat organisaties en overheden uit het Noorden beperken zich tot één aspect van ontwikkeling. Ze komen af met vooraf bepaalde plannen en criteria die daarom niet altijd tegemoetkomen aan de noden van de lokale bevolking. De thema’s en keuzes moeten in eerste instantie bepaald worden door de lokale organisaties, enkel dan is er verandering mogelijk.”

Flexibele en snelle aanpak

Een flexibele werkmethode bij het uitvoeren van het ontwikkelingsprogramma is nodig, verklaart Jimmy. “Een tyfoon kan het ontwikkelingsproces bijvoorbeeld volledig onderuit halen, indien de gevolgen van zo’n natuurramp niet aangepakt worden. Als we niet snel inspelen op noodsituaties, ondermijnt dat onze doelstellingen op langere termijn.”

CDPC werkt met een planning en een prioriteitenlijst die vertrekken vanuit de noden van lokale organisaties en de dorpsgemeenschappen. “Die participatieve werkmethode garandeert dat we de juiste keuzes maken,” vertelt Jimmy. “Onze visie is dat ngo’s er zijn om mensen en lokale basisorganisaties te ondersteunen in hun streven naar ontwikkeling. Verder ijveren we ervoor dat basisorganisaties beter vertegenwoordigd worden in de maatschappij – en de politiek in het bijzonder. Op die manier willen we een tegengewicht vormen voor de kleine elite die zowat alle sleutelposities bekleedt in de Filippijnse politiek en economie. Het is niet de bedoeling dat ngo’s de plaats innemen van lokale overheden, maar op dit moment is het wél zo dat overheden te weinig hun verantwoordelijkheid opnemen.”

Agnes Verspreet (Provincie Oost-Vlaanderen)

Klik hier om het volledige interview te lezen (pdf)

De conferentie in Baguio City werd bijgewoond door 76 deelnemers uit 15 landen. Tijdens de vijfdaagse bijeenkomst brachten de deelnemers een bezoek aan Balatoc en Bokod Benguet, twee inheemse dorpsgemeenschappen in de Cordillera-regio. Het internationale gezelschap maakte er kennis met de situatie van de plaatselijke bevolking. In de Cordillera hebben heel wat gemeenschappen bijvoorbeeld af te rekenen met de negatieve invloed van mijnbouwbedrijven – en de bijhorende bouw van stuwdammen.

Tijdens de tweede dag konden de deelnemers kiezen uit verschillende workshops. Eén workshop focuste op de roofbouw van kostbare grondstoffen door grote mijnbouwconcerns. Die praktijk heeft wereldwijd een vernietigend effect op inheemse gemeenschappen.

Enkele deelnemers vertelden hoe hun gemeenschap omgaat met klimaatverandering en grootschalige mijnbouw. Tijdens andere workshops werden documentaires getoond, inclusief ‘Taxi Filippino’, een film over mensenrechten in de Cordillera-regio. De documentaire werd gerealiseerd door Bevrijde Wereld, CDPC en de Provincie Oost-Vlaanderen.

In de slotverklaring werd aandacht gevraagd voor de moeilijke positie van inheemse volkeren inzake klimaatverandering. De deelnemers engageren zich om commerciële (schijn)oplossingen voor het klimaatprobleem resoluut van de hand te wijzen. Tenslotte werd ook het Indigenous Peoples’ Movement for Self-Determination and Liberation (IPMSDL) opgericht, een beweging die het wereldwijd zal opnemen voor de rechten van inheemse volkeren.

Leonard Cabloy (CDPC)

“Onze natuurlijke kunstmest bevat heel specifieke bestanddelen. Exact de helft bestaat uit kippenmest, een andere helft uit plantaardig afval, zoals zonnebloemen, waterlelies en eendenkroos. Die samenstelling is bewust gekozen, aangezien kippenmest en zonnebloemen bijzonder rijk zijn aan stikstof – wat de vruchtbaarheid van de bodem verhoogt,” vertelt Santos, één van de initiatiefnemers van het kunstmest-project.

In een tweede fase wordt alles grondig gemengd, laagje per laagje. Onderaan het composteringsvat komt een laag kippenmest, vervolgens de zonnebloemen, het eendenkroos en tenslotte de waterlelies. Er worden ook zorgvuldig geselecteerde organische schimmels toegevoegd, die de compostering van het mengsel aanzienlijk versnellen.

Santos verklaart hoe de optimale compostering precies in z’n werk gaat: “In het compostvat creëren we een constante vochtigheidsgraad van 25%, samen met een temperatuur van zo’n 50° Celcius. Op die manier worden schadelijke bacteriën en ziektekiemen geneutraliseerd. Na exact drie weken is de bio-kunstmest klaar voor gebruik op het veld.”

De mijnen hebben een vernietigend effect op hun omgeving. In eerste instantie wordt het concessiegebied ontbost, lokale inwoners worden onteigend en uit hun huizen gezet. Alle grondstoffen in het ontginningsgebied, inclusief grondwater, worden eigendom van de mijnbouwconcerns.

Deze aanpak heeft vernietigende gevolgen voor de voedselsituatie in de Cordillera. In gebieden waar mijnbedrijven actief zijn, heeft de lokale bevolking nog amper toegang tot grond- en rivierwater. Aangezien er minder water beschikbaar is voor irrigatie, wordt er ook minder voedsel geproduceerd. Bovendien is het beschikbare water vaak verontreinigd. Tijdens het ontginningsproces verbruiken mijnbedrijven namelijk enorme hoeveelheden water, dat vermengd wordt met chemicaliën. Niet enkel de veestapel en de gewassen worden ziek van het vervuilde water, maar ook de gezondheid van de bevolking lijdt eronder.

Boeren, ngo’s en activisten in de Cordillera weigeren om nog langer lijdzaam toe te kijken hoe het land, de rivieren en het ecosysteem wordt vernietigd. De lokale bevolking protesteert en organiseert zich in toenemende mate tegen de sociale en ecologische roofbouw. Maar ook de mijnbedrijven en de overheid laten zich niet onbetuigd. Onder het mom van ‘terreurdreiging’ is er nu een verhoogde militaire aanwezigheid in de dorpen rond de mijnbedrijven. De afgelopen jaren werden talloze politieke tegenstanders en protesterende boeren geïntimideerd, ontvoerd of zelfs uit de weg geruimd.

Landbouwgezinnen kochten de afgelopen decennia steeds meer industrieel geproduceerde suiker. Op die manier ging men steeds meer geld besteden aan dit onmisbare basisingrediënt, wat men voordien zelf produceerde. Een gezin consumeert gemiddeld 96 tot 144 kilo suiker per jaar, goed voor 80 à 125 euro per jaar.

Het project van Bevrijde Wereld moedigt gemeenschappen aan om suikerriet te gaan verbouwen, of indien mogelijk de productie te verhogen. Bevrijde Wereld en CDCP focussen in eerste instantie op het raffineren tot suiker. Als het riet op de juiste manier wordt verwerkt, kan de suiker een tweetal jaar bewaard worden.

Ongeveer tweederde van de oogst is bestemd voor de productie van suiker. Ongeveer een derde is bestemd voor het maken van een traditionele wijn. De wijn is een belangrijk onderdeel van feesten, huwelijken en het rituele bezegelen van vrede bij stammentwisten. De productie van de traditionele suikerwijn nam de afgelopen decennia sterk af. Wijn ruimde plaats voor geïmporteerde gin, een populair drankje in de Filippijnen.

Training

Het programma omvat een training waarin vertegenwoordigers van boerenorganisaties uit de hele regio zich bijscholen over het telen en verwerken van suikerriet. De cursisten leren onder meer dat vijfentwintig planten zo’n 15 kilo suiker opleveren. Op een stuk grond van 150 m² kan genoeg riet verbouwd worden om een familie van zes personen van suiker te voorzien.

Na de lessenreeks geven de deelnemers hun kennis door aan hun de landbouwers in hun eigen gemeenschap. Ook vrouwen nemen actief deel aan de opleidingen.

Lesgever Dagson Buyagan benadrukt het belang van een integrale aanpak, met zorg voor het hele productieproces, van aanplant tot verwerking. “Suikerriet heeft direct zonlicht nodig. Op een helling is een afstand nodig van anderhalve meter tussen elke plant, op een vlak stuk grond volstaat een meter. Het duurt minstens twaalf maanden voor het nieuwe suikerriet klaar is voor de oogst. Voor oudere planten is dit slechts negen maanden. De verwerking van het riet moet binnen vierentwintig uur na de oogst gebeuren.”

Duurzame aanpak

Tijdens het verwerkingsproces verhit men de rietstengels. Lokale gemeenschappen worden aangemoedigd om bamboe te gebruiken in plaats van hout. Ook het restproduct van het riet kan dienen als brandstof. Op die manier tracht men verdere ontbossing te beperken. Ook de traditionele ovens kregen een grondige opknapbeurt, met een schoorsteen en een ventilator. De ovens verbruiken nu heel wat minder brandstof.

Ondertussen zag ook de lokale overheid het belang van een verbeterde suikerproductie. Het programma van Bevrijde Wereld en CDPC werd opgenomen in een driejarig ontwikkelingsplan. En ondertussen tonen ook andere regio’s interesse in de opleiding.

Jane Yap-eo (medewerkster CDPC)

Reisreportage Taxi Filippino

Laat je vervoeren door de gastvrijheid, de adembenemende rijstterrassen en de innemende verhalen van de bevolking in de Cordillera! Begin 2009 doorkruiste een reportageploeg van ngo Bevrijde Wereld en TV Oost de bergachtige Cordillera-regio in het noorden van de Filippijnen. De opdracht? Een roadtrip doorheen de Cordillera, van de grootstad Baguio naar het bergachtige platteland. De reportageploeg zocht en vond er verhalen achter de partners en projecten van Bevrijde Wereld. Regisseur Roel Nollet filmde er tien dagen lang op los. Tientallen mensen werden geïnterviewd, evenveel adembenemende locaties werden vastgelegd op tape. De zesdelige mini-documentaire kon je al zien op TV Oost, en kan je ook herbekijken via deze website.

Lespakket ‘Damayan’: brieven schrijven met Juan!

> voor leerkrachten en leerlingen van de tweede graad lager onderwijs

Baobab Wereldklas, de educatieve werking van Bevrijde Wereld, nodigt ook leerkrachten en leerlingen uit voor een leerrijke rit naar de Filippijnse Cordillera. Onderweg maken ze kennis met Juan, een tienjarige jongen die in de Cordillera woont. Juan heeft het niet altijd makkelijk, z’n ouders hebben niet veel geld en in zijn dorp is een mijnbouwbedrijf aan de slag dat de bossen vernielt en de rivier verpest met giftige stoffen…

Juan heeft een tante die helemaal aan de andere kant van de aardbol woont, in België. Juan is best wel nieuwsgierig naar het leven van z’n tante in het verre België. De jongen schrijft haar een brief waarin hij vertelt over z’n vrienden en familie. Natuurlijk stelt hij ook vragen over z’n Belgische leeftijdsgenootjes. De brief van Juan zit ook in het ‘Damayan’-lespakket van Baobab Wereldklas, waarmee de hele klas een tweetal weken aan de slag kan. Absolute blikvanger van het pakket is een reuzengroot spelbord. Stap voor stap komen de leerlingen alles te weten over hun Filippijnse maatje Juan…

‘Damayan’ vind je voortaan ook in het Documentatiecentrum van Bevrijde Wereld in Sint-Niklaas. Meer info via info@bevrijdewereld.be, 03 777 20 15 of neem een kijkje op www.bevrijdewereld.be

Taxi Filippino-workshops: maak kennis met de vindingrijkheid en het enthousiasme van de Filippino’s!

> voor iedereen met honger naar info over de Filippijnen

Vanaf oktober 2009 tot en met het voorjaar van 2010 kun je via een reeks workshops meereizen naar de Filippijnen. Ook organisaties, verenigingen, scholen en jeugdbewegingen kunnen ervoor opteren om zo’n workshop in huis te halen. Wat kun je verwachten als het Taxi Filippino-team bij je langskomt? Via een reisreportage van TV Oost maak je onder meer kennis met de vindingrijkheid en het grenzeloze enthousiasme van de Filippijnse bevolking. De reportageploeg maakte in de Filippijnen uitgebreid kennis met een brede waaier mensen, uit alle lagen van de bevolking – van landbouwers en mijnwerkers tot dokters en advocaten. Tijdens de workshop wordt verder ingezoomd op de aanpak en de projecten van Bevrijde Wereld en haar lokale partnerorganisaties, met speciale aandacht voor de voedselsituatie van de Filippijnse boerengezinnen. Ex-inleefreizigers van Bevrijde Wereld delen hun fotomateriaal en ervaringen tijdens de workshop. Als kers op de taart drinken we nog een kopje Filippijnse koffie… Moet je proeven dus!

Ben je geïnteresseerd, wil je meer weten of wil je jouw vereniging inschrijven voor een Taxi Filippino-workshop? Mail naar info@bevrijdewereld.be of geef een seintje via 03 777 20 15.